Geplaatst op 13 september 2015 in Achtergrond & opinie

door: Johannes Kramer – gedeputeerde Fryslân

Herbestemming eerst! 

“Erfgoed: ziel van uw provincie”, dat is het motto van een flyer van Kunsten ’92 om een lans te breken voor provinciaal erfgoedbeleid. In monumenten en landschappen zit het verhaal van onze provincies opgesloten. Een waardevol bezit. Iets wat je afbreekt of afgraaft komt nooit weer terug. Daarom is het ook zo belangrijk om ons erfgoed te koesteren, om het blijvend te gebruiken en om het zichtbaar en beleefbaar te houden.

Herbestemming van vrijkomende gebouwen past hier in. Een actueel thema, zeker in onze noordelijke provincies die te maken hebben met leegstand door de krimpproblematiek, vooral op het platteland. Een specifieke problematiek die ook vraagt om gebiedsgerichte oplossingen.

Daarom ben ik blij met het Kenniscentrum Herbestemming Noord. Het kenniscentrum is een middel om te zoeken naar passende strategieën voor de problematiek die specifiek in het Noorden speelt. Het is ook een middel om goede ideeën en inspiratie te geven voor oplossingen. Maar werkt ook heel praktisch om via een meldpunt vraag en aanbod bij elkaar te brengen. De vernieuwde website is daarvoor een heel mooi instrument.

Herbestemming is niet alleen van waarde voor het behoud van ons collectieve verhaal en een mooie leefomgeving. Het geeft ook allerlei kansen voor economische stimulansen. Een herbestemd pand is aantrekkelijk voor eigenaren of bedrijven om zich mee te profileren. Een karakteristiek pand dus als visitekaartje.  Dit kan nieuwe werkgelegenheid of inwoners aantrekken in onze krimpgebieden. Er liggen ook kansen voor cultuurtoerisme. Niet alleen als erfgoedlogies zoals bijvoorbeeld de havenkraan in Harlingen maar ook omdat de erfgoedtoerist geïnteresseerd is in een mooie omgeving met mooie historische gebouwen.

Ik ga me de komende coalitieperiode inzetten op herbestemming en herstructurering. We hebben al veel mooie voorbeelden in onze provincie. Denk aan de vrijkomende gevangenis de Blokhuispoort in Leeuwarden die uitgroeit tot een creatieve broeiplaats en fungeert als zenuwcentrum voor Leeuwarden Kulturele Hoofdstad 2018. Maar er bestaan ook uitdagingen in onze provincie als ik zie wat we de komende tijd kunnen verwachten aan vrijkomende kerken, boerderijen, schoolgebouwen of industrieel erfgoed. Samenwerking is daarbij essentieel. Ik hoop en verwacht dat we daarbij veel aan de kennis en inspiratie van het kenniscentrum hebben.

Gelukkig zie ik om me heen dat karakteristiek erfgoed wat los kan maken in mensen en gemeenschappen. Mensen die zich spontaan aanbieden om een kerk of een schoolgebouw te redden. Vrijwilligersgroepen die zich vormen. Een gebouw kan daardoor ook een samenbindend effect hebben. Dat is goed voor de leefbaarheid, gemeenschapszin en sociale cohesie. Zeker belangrijk in onze kwetsbare krimpgebieden.

Allemaal zaken die de meerwaarde voor herbestemming aangeven. Dus waarom een nieuw dorpshuis bouwen wanneer dat ook in een vrijkomende kerk kan? Of waarom nieuwe zorgwoningen wanneer er een vrijkomende zuivelfabriek of boerderij is?

Mijn motto: Herbestemming eerst!