Geplaatst op 3 juli 2017

Bron: LC.nl

Door passief monumentenbeleid in de dorpen van ‘Boarnsterhim’ stapelt Leeuwarden probleem op probleem. Elders in Friesland dreigt hetzelfde.

De kwestie in Jirnsum, waar een particulier al bezig was met het verbouwen van de kerk voordat Leeuwarden zich boog over de vraag of het hier misschien een gemeentelijk monument betreft, lijkt sterk op de strijd in Grou.

Weinig belang oude gebouwen

Daar had het kerkbestuur verregaande plannen om de gereformeerde kerk af te breken, zodat er een woonzorgvoorziening kan verrijzen. Daarvoor is het godshuis uit de jaren dertig echter veel te waardevol, vindt Bond Heemschut.

De organisatie stapte naar de gemeente met het verzoek de kerk tot gemeentelijk monument aan te wijzen. Na raadpleging van Hûs en Hiem werd het gebouw inderdaad als monument ‘voorbeschermd’, tot treurnis van het kerkbestuur, dat veel tijd stak in de nieuwe plannen.

Het probleem is dat de oude gemeente Boarnsterhim – net als veel andere plattelandsgemeenten – weinig belang hechtte aan zorg voor oude gebouwen. Rijksmonumenten werden wel beschermd, maar talrijke andere panden gingen tegen de vlakte of vervielen, zonder dat de gemeente zich hiermee bemoeide. Een gemeentelijke monumentenlijst werd dan ook nooit opgesteld.

De oude gemeente Leeuwarden had juist wel een uitvoerige eigen monumentenlijst, maar ondernam na de gemeentelijke fusie in 2014 weinig actie om deze uit te breiden met panden in het oude Boarnsterhim.

Een goed inventariserend onderzoek langs alle potentiële panden kost namelijk veel tijd en geld.

Geen budget

Vanwege de kwesties in Grou en Jirnsum riep het CDA dit voorjaar wel burgemeester en wethouders op om Boarnsterhim in kaart te brengen. Hiervoor ontbreekt echter het budget, antwoordde het college.

Gevolg is dat de gemeente nu afwachtend aan de kant staat, terwijl de kwesties bij veel mensen emotie oproepen. Panden lijken vooral monument te worden als belangenclubs erop aandringen: een onvoorspelbaar ad-hocbeleid.

Dit doen ze meestal wanneer de eigenaar al veel tijd heeft gestoken in een sloop- of verbouwplan. Wanneer de gemeente dan nog eens ingrijpt, leidt dit vrijwel altijd tot ergernis, zo maakt de situatie in Grou en Jirnsum duidelijk.

Voorzitter Marc Visser van Hûs en Hiem waarschuwt dan ook voor de aankomende gemeentelijke fusie van 2018, waardoor het monumentenbeleid nog verder wordt scheefgetrokken. Leeuwarderadeel en een stuk van Littenseradiel komen bij Leeuwarden, maar hebben zelf ook weinig gebouwen beschermd.

In andere fusiegemeenten dreigt hetzelfde probleem, constateert Visser. Er kan bijvoorbeeld een ongelijke situatie ontstaan in De Waadhoeke.

In het algemeen pleit Visser ervoor om eigenaren van historische kerkgebouwen meer bouwruimte te bieden buiten het godshuis zelf. Zo kunnen zij én de kerk behouden én een nieuwe functie benutten. Het zou eigenaren minder huiverig maken voor een monumentenaanwijzing, hoopt Visser.